Opleiding volgen of leren naast je werk, zo doe je dat: 6 redenen en 7 tips

Een opleiding volgen, studeren naast een volledige of zelfs parttime baan? Het is niet iets waar veel mensen op voorhand om staan te springen. Of het nu gaat om een studie die je kansen binnen een bedrijf vergroot, een volledige omscholing of gewoon een cursus volgen uit pure interesse en behoefte aan zelfontwikkeling, het is nogal een inspanning en het vraagt planning, discipline en vooral doorzettingsvermogen.

Toch zijn er wegen om het jezelf zo gemakkelijk mogelijk te maken. Het belangrijkste daarbij is: weet waarom je ergens aan begint. En pas daarna geldt: schep de meest ideale omstandigheden om te doen wat je je voorgenomen hebt.

Om je op weg te helpen zes redenen om aan een studie naast het werk te beginnen en zeven manieren om de beste omstandigheden te scheppen. 

Waarom aan een studie beginnen naast je werk?

Waarom zou je weer gaan studeren? Je hebt jaren van je jonge vrolijke leven geofferd aan het schoolsysteem, en vervolgens misschien nog een aantal jaren om een vak te leren. Je hebt een baan, een goed lopend freelance bestaan of een eigen bedrijf. En je hebt daarbuiten ook een leven met een gezin, familie, vrienden, hobby’s.

Bovendien moet er ook nog hier en daar gegeten en geslapen worden. Eigenlijk zijn je dagen gevuld. Dus je moet wel een hele goede reden hebben om naast je werk op regelmatige basis tijd te reserveren voor een opleiding. Heb je die niet, dan verdwijnt de motivatie, nemen de dagelijkse beslommeringen het weer over en verdwijnt de studiedrang naar de achtergrond.

1 (Om)scholing

Je hebt een vak geleerd, al dan niet in de praktijk, maar het werk is niet dusdanig dat je je hele werkzame leven er aan wilt wijden. Ondertussen knaagt die aloude droom om eindelijk te gaan doen waar je hart ligt. Alleen … daar heb je extra opleiding voor nodig. Houd dat idee levend, want een betere drijfveer is er bijna niet.

Zo zat een vriendin van mij tot over haar oren in het bankwezen. Ze was goed en klom al snel op richting management. Ze leek voorbestemd om door te dringen tot de directieniveaus, maar hoe verder ze kwam, hoe meer het idee dat ze haar hele leven ‘bankier’ zou zijn haar benauwde.

Jaren voordat Merel van Vroonhoven haar opzien barende stap nam (mooi beschreven in haar inspirerende boek De Stap), besloot zij werk te maken van haar vroegere wens om basisschooldocente te worden. Ze doorliep online alle theorie door steevast elke avond een uur te blokken, plande haar stagedagen in periodes van verlof en is nu een diep gelukkige docent. 

2 Je niveau verhogen

Stel je hebt een Mbo-opleiding en wordt ook als een MBO-kracht betaald. Terwijl je weet dat je veel meer in je mars hebt, je dat al toont, maar dat nog niet omgezet vindt in grotere kansen en meer salaris.

Als je de diepe motivatie hebt om dat extra stapje te zetten, dan is er om te beginnen ook weer online (zie de Aanbieders-pagina op deze site) voldoende mogelijk om je algehele niveau te verhogen. En als dat uit pure interesse in de materie gebeurt en niet per se om je status te verhogen, dan is het helemaal geweldig. 

3 specialisatie 

Over interesse gesproken. Wat nu als je een algemene opleiding hebt gehad voor om het even welk vak en je weet dat er binnen je vakgebied zoveel meer mogelijk is. Zoek dan een opleiding die een specialisatie biedt in de richting die jou het meest aanspreekt.

Bij de studie geneeskunde is specialisatie al in de opleiding ingebouwd en kun je je als coassistent al werkend specialiseren. Maar ook werkgevers in om het even welke branche zullen je figuurlijk omarmen als je een cursus wilt doen om je verder te specialiseren.

Vaak helpen ze je om naast de werkdruk studietijd te vinden en dragen ze ook financieel een steentje bij. Het is immers in het belang van het bedrijf. En heb je de euvele moed gehad om voor jezelf te beginnen, dan is er op het gebied van marketing, e-commerce en business coaching genoeg aanbod om echt een goede ondernemer te worden.

4 Je netwerk vergroten

Als je enorm gedreven bent om verder in je vakgebied te komen en je kansen te vergroten kun je met een opleiding twee vliegen in één klap slaan. Vooral als zo’n opleiding voorziet live workshops, meetings en lessen. Je vergroot niet alleen je kennis van je vakgebied, je ontmoet ook nog eens mensen die net zo gedreven zijn als jij. Op die manier vergroot je je netwerk. En dat kan niet alleen leuk zijn – gedeelde interesse is een goede basis voor vele vormen van vriendschap – dat is beroepsmatig ook heel nuttig.

5 Een appeltje voor de dorst

De steeds grotere onzekerheid op het gebied van de pensioengelden is voor velen – ook voor mij – een enorme motivatie om nu eindelijk eens pennywise te worden en het heft (deels) in eigen hand te nemen. Met andere woorden: het verlangen naar een zorgeloze oude dag is een goede voedingsbodem om in de wereld van beleggen en cryptomunten te duiken.

Natuurlijk is het volgen van een cursus op het gebied van crypto en beleggen geen garantie voor succes, maar los van het feit dat je veel kennis opdoet over het financieel reilen en zeilen van de wereldeconomie, is veilig en met enige kennis van zaken beleggen ook gewoon heel erg leuk en spannend.

6 gewoon voor de lol

Dit is uiteindelijk misschien wel de beste motivatie om aan een cursus of opleiding naast je werk te beginnen. Gewoon omdat er verder niets van af hangt en het alleen maar plezier en bevrediging geeft. En je blijven ontwikkelen, op wat voor gebied dan ook, draagt nog altijd bij aan het algehele geluksgevoel.

Dus geef jezelf in de avonduren die energieboost met een studie van het instrument dat je altijd al wilde bespelen, met een cursus aquarelleren of met die vreemde taal die je altijd al wilde leren lezen en spreken. Het houdt je geest scherp en als je regelmatig studeert en vorderingen maakt geeft het veel voldoening.

De beste omstandigheden creëren als je een opleiding volgt naast je baan

Om vorderingen te maken moet je natuurlijk wel de drive opbrengen om, ondanks die al dan niet full time baan, regelmatig werk van je studie te maken. Er is wilskracht voor nodig om een besluit te nemen te gaan studeren, maar er is een diepe intrinsieke motivatie nodig om het daadwerkelijk vol te houden.

Die motivatie vindt je in een van de bovenstaande redenen. En dan nog ben je er niet. Studeren naast je werk vraagt ook een regelmatige inspanning. En die houd je alleen vol als niet alleen de omstandigheden goed zijn. Zeker als een groot deel van je tijd op gaat aan een baan en je moet studeren in je spaarzame vrije tijd.

1 Zorg voor steun van je naasten

Je familie, je gezin is belangrijk. Je hebt dagelijks met ze te maken en als alles goed zit, is je gezin blij met jouw aanwezigheid. Als je naast je werk ook nog eens gaat studeren betekent dit dat je tijd afsnoept van je beschikbaarheid voor het gezin. En dat je ook tegen vrienden en kennissen wel eens nee moet zeggen omdat de studie wacht.

Dus zorg dat ze weten wat je aan het doen bent en waarom. Alleen dan kunnen ze jouw keuze volledig steunen. Bovendien is de steun (en de verwachting) van je omgeving een mooie stok achter de deur om iedere keer daadwerkelijk je studietijd te benutten en vorderingen te maken. 

2 Planning, planning, planning

Wil je een studie die je in de spaarzame tijd naast je werk doet binnen redelijke tijd voltooien, dan zijn twee zaken onontbeerlijk: planning en discipline.

Weet hoeveel tijd je per week nodig hebt om vorderingen te maken, plan die tijd in en heb de discipline om je er aan te houden. En weet je van jezelf dat je een ramp bent als het om planning en discipline gaat, houd je dan vast aan de gedachte dat deze vanzelf komt als de motivatie groot genoeg is.

Een jongere broer van mij was op de middelbare school het prototype rampenleerling. Hij voelde de noodzaak van het leren van de aangereikte stof niet, was van weeromstuit altijd aan het rebelleren en leek te eindigen bij twaalf ambachten dertien ongelukken-baantjes.

Tot hij een vak ontdekte dat hij zo leuk vond dat dat hij er uren studie voor over had. Hij wilde piloot worden. En ondanks het feit dat hij zijn Havo niet afgemaakt had en elke dag minimaal acht uur besteedde aan een baan die hij niet leuk vond, zat hij elke avond trouw twee uur te blokken op luchtverkeersregels, complexe aerodynamica en wat al niet. Door zijn plotseling aanwezige discipline had hij binnen een mum van tijd zijn eerste vliegbrevet en kon hij uren gaan maken. En uiteindelijk vond hij werk als piloot.

3 Zorg voor een studieomgeving die bij je past.

Veel mensen haken af op de middelbare school en het MBO omdat ze gek worden van de leeromgeving. Sociale drukte om je heen, veel afleiding, saaie klaslokalen, de dwang van het luisteren naar een docent die je misschien extreem vervelend vindt, het helpt allemaal niet.

Als je de spaarzame tijd naast je werk aan studie besteedt, zorg dan ook voor een omgeving waarin jij je prettig voelt. Leer je graag met muziek om je heen, zorg voor een goede koptelefoon. Heb je het graag stil, zorg voor stilte. Schep de omgeving waar jij wel bij vaart, want dan wordt studeren echt een feestje.

4 Routine, routine, routine

Planning is niet alles. De planning naleven moet ook een gewoonte worden. Zorg daarom voor een duidelijke structuur en een regelmatig studieritme. Elke avond een uurtje studeren heeft meer effect dan vijf uur achter elkaar op een vrije zaterdag of zondag.

Als je elke avond studeert wordt het een gewoonte. En gewoontes zorgen er voor dat je gewoon gaat studeren en dat je jezelf er niet toe hoeft te zetten. En dat geeft weer minder stress en minder moeite. Routines zorgen er voor dat je in een studieflow raakt.

5 Weet hoe je het beste leert

Het klinkt misschien gek, maar het maakt wel degelijk uit hoe je leert. Bij een discipline als NLP onderscheidt men drie verschillende modi om kennis en wat al niet tot je nemen. Er zijn mensen die vooral visueel zijn ingesteld, mensen die de wereld primair auditief tot zich nemen en mensen die alles moeten ervaren, die kinesthetisch ingesteld zijn. 

Jouw voorkeursmodus bepaalt ook hoe je het beste leert. Als je auditief of kinesthetisch bent ingesteld, is het lezen van een studieboek vragen om mislukking. Dan is een voordracht van iemand, of puur de ervaring van het zelf (na)doen veel effectiever. Gelukkig bieden vele cursussen naast veel leeswerk ook luistersessies en praktijkmogelijkheden aan.

Zeker als je naast een drukke baan studeert is het van het grootste belang om zo effectief mogelijk te werk te gaan, dus ken je eigen voorkeur.

6 Zoek hulp

Misschien wel een hele moeilijke voor velen, maar zoek hulp als je tegen zaken aanloopt. Ook binnen het bedrijf waar je werkt zijn ongetwijfeld mensen die al een opleidingservaring naast hun baan hebben. Door te laten weten dat je een opleiding volgt en duidelijk te maken waar je tegenaan loopt is de kans op waardevolle feedback het grootste. Zo kun je leren van de ervaring die al binnen de bedrijfsmuren aanwezig is.

Ook thuis geldt: laat weten waar je tegenaan loopt en wanneer je daadwerkelijk hulp en steun nodig hebt. Je naasten steunen je en zullen op grond daarvan bereid zijn om je bij te staan waar gewenst en je waar nodig door moeilijke periode s heen te slepen.

7 geef jezelf tastbare schouderklopjes

Deze laatste tip is misschien wel de belangrijkste om alle motivatie, planning en discipline ook daadwerkelijk op het meest effectieve niveau te houden: beloon jezelf.

Stel een bepaald doel per avond, per week per maand en beloon jezelf navenant. Trakteer jezelf op dat ene glaasje wijn als je die avond toch weer twee uur hebt zitten blokken, maak tijd om iets leuks te doen voor jezelf of met je geliefde als je die week met de studie zo ver bent gekomen als je je had voorgenomen, en gun jezelf die prachtige nieuwe roman of een avondje uit eten als je weer een complete module hebt afgesloten.

Stel je doelen SMART (Specifiek, Meetbaar, Acceptabel, Realistisch, Tijdgebonden) en hang er per stap een beloning aan die in evenwicht is met de geleverde inspanning en het behaalde resultaat.

Zo houd je een opleiding naast je werk leuk en maak je de meeste kans dat je aan het einde van de rit met een geheel nieuw diploma, certificaat, hobby of vaardigheid aan de slag kunt en de voldoening voelt van het voltooien van iets dat in het begin misschien schier onmogelijk leek.