Hoe leer je het beste? 10 tips om beter en sneller te leren
Beter en sneller leren kun je leren. Ja ja, zul je ongetwijfeld wantrouwend verzuchten, terwijl je de zoveelste cursus na twee lessen terzijde legt en nooit meer aanraakt. De impuls om wat nieuws te leren is bij elk actief in het leven staand wezen aanwezig.
Of het nu gaat om een vak, een vaardigheid, een taal, een hobby, een muziekinstrument, de verleiding is groot om van het overrompelende online aanbod te profiteren en uit een impuls een cursus aan te schaffen. Een uitstekende beslissing, want nieuwe dingen leren houdt de geest jong en actief. En het geeft voldoening. Als het lukt tenminste.
Gelukkig valt er veel te winnen als je je daadwerkelijk toelegt op sneller, beter en vooral effectiever leren. En ter ultieme geruststelling: daar is geen hogere wetenschap voor nodig. Iedereen kan het. Met wat planning, structuur en strategie wordt jij ook een kei in leren en haal je dat nieuwe diploma, ga je die taal echt spreken en sluit je eindelijk een keer die manmoedig aangeschafte cursus succesvol af.
Volg deze tien tips en word de nieuwe Einstein van de familie.
10 tips om sneller én beter te leren
1. Ken uzelve
Weet wie je bent, wat je ware interesses zijn en hoe je het liefst de wereld en de wijsheid tot je neemt. Dat is de beste garantie om sneller en effectiever te leren. Iedereen heeft zijn of haar eigen voorkeur als het om leren gaat. Dus voel je niet dom als het je maar niet lukt de stof vast te houden door het te lezen, misschien ben jij wel zo iemand die vooral leert door iets te doen. Of door het te horen.
In onze westerse wereld zijn de meeste mensen visueel ingesteld. Zij leren het makkelijkste door iets te zien: tekst, afbeeldingen, grafieken. Daarom is het onderwijssysteem ook vooral op die wijze ingericht. Dan heb je mooi pech als je behoort tot de dertig procent van de mensen die auditief is ingesteld of tot de slechts tien procent die kinesthetisch is ingesteld en juist leert door te ervaren, voelen en te oefenen. Ken je eigen voorkeur en doe er op alle mogelijke manieren je voordeel mee.
2. Neem je iets voor
Was jij vroeger op school de schrik van het docententeam? Zo iemand die pas op het allerlaatste moment aan het werk ging, een krappe voldoende alle tentamens haalde en alle stof twee weken later weer vergeten was omdat je geen reden had om er verder iets mee te doen?
Tja, achter school zat een verplichting, maar als je een cursus, een hobby kiest of een vaardigheid wilt leren is dat een vrije keus. Hoe jammer is het als je daar die aloude schoolstrategie op los laat.
Neem jezelf daarom iets voor als je aan een cursus begint, een nieuwe taal gaat leren, je eindelijk op het beleggen van je zuurverdiende spaargeld stort of dat instrument dat je al zo lang wilt bespelen in huis haalt. Stel een doel, maak een realistische planning om dat doel te bereiken. Bepaal hoeveel tijd je nodig hebt om je iets eigen te maken en verplicht jezelf om die tijd er ook aan te besteden.
Onthoud daarbij dat als je ergens zo’n 10.000 uur hebt besteed, de kans groot is dat je tot de ware experts op dat gebied behoort. Nu is 10.000 uur misschien wat lastig te overzien, maar het voornemen om in kleine stapjes de goede kant op te gaan is alvast het halve werk.
3. Zorg voor jezelf
Minstens zo belangrijk als jezelf iets voornemen, is zorgen dat je in een goede ‘leerconditie’ bent. Het klinkt misschien gek, maar je hersenen vormen een orgaan dat verbonden is met de rest van je lichaam. En dat daar dus ook op reageert. Als je ooit op maandagochtend een keer een examen hebt gehad terwijl je de zaterdagavond tot diep in de nacht bent doorgezakt tijdens een alcoholisch feestje, weet je ongetwijfeld genoeg.
Als je positief over je opleiding of cursus denkt en goed uitgerust bent, leer je beter en kun je alles wat je leert ook veel beter reproduceren. En bij een goed uitgerust lichaam horen goed eten, voldoende drinken en genoeg slapen.
Er zijn onderzoeken die aantonen dat de hersenen sneller en leniger worden als iemand zo’n twee liter water per dag drinkt. Slapen heeft weer grote invloed op de mate waarin je in staat bent nieuwe informatie te onthouden. Een goede nachtrust verkort de tijd die het duurt om bijvoorbeeld een nieuwe taal te leren met zo’n vijftig procent.
4. Schep je eigen leerwahalla
Een omgeving waarin je je prettig voelt, waar alles wat je nodig hebt voorhanden is en waar geen afleiding is, vormt het halve werk als het gaat om beter en sneller leren. Niet voor niets was vroeger je geliefde bibliotheek een goede studiezaal, zolang er maar niet teveel vrienden of vriendinnen binnen kwamen die er meer belang aan hechtten om het dagelijks leven te bespreken.
Als je huishouden dat van Jan Steen overtreft is de bibliotheek in de buurt (als deze nog bestaat) nog altijd een goede optie, maar veel prettiger is het om je eigen studieplek thuis te hebben, waar je niet om de haverklap gestoord kunt worden. Een goede stoel en een bureau, hoe klein ook, zijn prettig, maar als je nog steeds liever met opgetrokken benen op bed leert kan dat ook.
5. Laat je niet afleiden
Wetenschappers zijn het er steeds meer over eens dat muziek een positieve rol kan spelen bij het leren, maar studeren bij denderende heavy metal of een meer dan uptempo dancebeat heeft ongetwijfeld vooral een averechts effect. Net als andere zaken die storen, is muziek die afleidt in plaats van concentratie bevordert echt een studiekiller.
Zorgen voor zero afleiding tijdens het studiemoment is daarom een garantie voor succes als het gaat om sneller en beter leren. Dus zet die tv uit, laat je telefoon op stil staan (tenzij je er juist die studiebevorderende muziek op afspeelt), en sluit, als je op je computer studeert, alle andere programma’s af. Een opeens binnenkomend e-mailtje dat je toch even snel leest is dodelijk.
De enige afleiding die toegestaan en zelfs verplicht is, is de geplande pauze. Geef jezelf na elke vijfentwintig minuten intensief leren even vijf minuten een break om de krakende hersenen tot rust te laten komen, op te staan en wat rond te lopen. Het komt de effectiviteit echt ten goede.
6. Wees geen eens-in de week-student
Je kent het vast wel. De hele week hard gewerkt, ’s avonds te moe om waar dan ook aan te beginnen en dan in het weekend eindelijk tijd voor die ene cursus die smachtend ligt te wachten. De hele zondagmiddag lees je, leer je, studeer je. Je hebt echt het gevoel dat je sprongen hebt gemaakt.
Tot je het een week later weer op wilt pakken. Alles wat je geleerd dacht te hebben is ergens in de waan van de werkweek verdwenen. De neiging om het bijltje er bij neer te gooien is groot. Niet doen. Gooi eerder die ellenlange eens-in-de-weeksessie aan de kant en besteed ondanks die drukke werkweek op meerdere momenten kortere perioden aan je studie of hobby.
Je wordt werkelijk beter door steeds korte perioden iets te doen en het dan weer even te laten. Drie keer in de week twintig minuten met een onderwerp of vaardigheid bezig zijn heeft veel meer effect dan één keer in de week een uur. Bij het leren van dat ene loopje op dat instrument is zelfs vijf minuten per dag oefenen honderd keer effectiever dan één keer in de week een paar uur.
Dus reserveer drie à vier keer in de week een korte periode om te leren. Een bijkomend voordeel: je voelt je daarna veel energiekere dan wanneer je na die drukke werkdag languit op de bank ploft en Netflix tot het slapengaan als belangrijkste metgezel beschouwt.
7. Herhalen, herhalen, herhalen
De eerder genoemde break van vijf minuten en de frequente training hebben alles te maken met misschien wel de belangrijkste leerstrategie: de herhaling. Je weet vast nog wel van vroeger dat een hele nacht doorleren om een tentamen te halen niet zo veel zin heeft, zeker niet als het gaat om het op lange termijn onthouden van de opgedane kennis.
Als je informatie snel wilt leren zijn kortere sessies en het herhalen van de stof of vaardigheid essentieel. Hoe vaker je iets kort na elkaar herhaalt, hoe langer het blijft hangen. Zo zegt de zogenaamde ‘vergeetcurve’ dat je hooguit tien procent onthoudt van iets dat je slechts één keer tot je hebt genomen, terwijl het onthoudpercentage stijgt tot bijna negentig procent als je iets drie dagen achter elkaar in goede conditie herhaalt.
8. Wees creatief en varieer en leer
Herhalen wil overigens niet zeggen dat je alles elke keer hetzelfde moet doen. Het heeft veel meer effect om de manier waarop je iets tot je neemt te variëren dan om steeds datzelfde hoofdstuk te lezen of diezelfde Spaanse zinnetjes te repeteren.
Dus lees de ene dag alles over de basisprincipes van beleggen, kijk de tweede dag naar een Youtubefilmpje waarin deze stof uitgebreid aan bod komt, en breng het de derde dag in praktijk. Succes verzekerd (tenminste, wat het onthouden van de principes betreft, over het financieel succes valt in deze geen belofte te doen).
Wat het variëren van de manieren van leren betreft zijn er geen grenzen. Vergeet daarom de aloude schoolbanken en laat je creativiteit de vrije loop en speel met de stof. Scheid hoofd- van bijzaken, maak uittreksels, tekeningen en verzin ezelsbruggetjes (of zoek ze op – het rijtje Nederlandse Waddeneilanden heb jij ongetwijfeld ooit terug gebracht tot de formule TVTAS).
Maar dat niet alleen. Brainstorm over het onderwerp. Bedenk als het om het bespelen van een instrument gaat meer manieren om hetzelfde stukje te spelen, maak een Mindmap over een onderwerp, stelling of idee en verzin zo veel mogelijk toepassingen, breng onderwerpen met elkaar in verband, stel je eigen examenvragen samen, schrijf een kort verhaal of een gedicht in de nieuwe taal die je aan het leren bent, je kunt het zo gek niet bedenken.
Stop in elk geval met telkens weer lezen, markeren en herlezen van dezelfde stof. Dat maakt de hersenen lui. Daag het geheugen uit en geef het vele manieren om de stof niet alleen op te slaan, maar ook om het weer te reproduceren. Dus sla het boek dicht en schrijf een samenvatting, pak die gitaar en ga uit je hoofd spelen, stap naar die knappe Spanjaard (m/v) en nodig hem of haar in het Spaans uit om samen een kop koffie te drinken.
En, ook heel effectief, laat die laptop een keer met rust en schrijf alles ouderwets met pen en papier op. Door de traagheid en de actieve schrijfbeweging blijft alles wat je op schrijft beter hangen dan wanneer je typt.
9. Geef het door
Het doorgeven van kennis en ervaring is misschien wel de beste manier om iets te leren beheersen. Elke docent, of het nu een wiskundeleraar, een stratenmaker of gitaardocent is, zal beamen dat het uitleggen aan anderen hun eigen kennis en begrip heeft verdiept.
Als je iets probeert over te brengen op iemand anders onthoud je doorgaans negentig procent van wat je aan het doorgeven bent. Dat is veel meer dan wanneer je iets alleen maar leest. Door iets aan een ander te leren, ontdek je ook zelf veel sneller wat je nog niet helemaal hebt doorgrond en waar je eigen kennishiaten zitten.
Dus wil je beter en sneller leren, wees een docent. Ook al heb je zelf net les één achter de rug. De Amerikaanse Nobelprijswinnaar voor de Natuurkunde Richard Feynman bracht het ooit kort maar krachtig onder woorden: ‘als je iets niet heel simpel aan een ander uit kunt leggen, begrijp je het nog niet.’
10. Beloon jezelf
Ten slotte misschien wel de belangrijkste tip: beloon jezelf. Maak het leren leuk en geef jezelf na elke leersessie, na elk bereikt doel, hoe klein ook, permissie om wat leuks te doen, om te genieten van die extra liefdevol gemaakte cappuccino, om languit in bad te gaan liggen of om gewoon even niets te doen.
Het ontspannen, het nietsdoen wordt zwaar onderschat als het op leren aankomt, maar het blijft een feit dat de beste ideeën en de grootste inzichten ontstaan op momenten dat de geest schijnbaar in rust is. Dus leer, lees, oefen, rust en geniet in gelijke mate en wees de beste en snelste student die je maar kunt zijn.
Heb jij wat aan deze tips, laat dan zeker een reactie achter onderaan deze pagina. Nog op zoek naar een geschikte cursus of opleiding om te volgen, check dan zeker ons overzicht en je vindt vast een cursus die bij je past.
